١. ویژگی هاى یک فردعاقل

"لا یَتِمُّ عَقْلُ امْرِء مُسْلِم حَتّى تَکُونَ فیهِ عَشْرُ خِصال: أَلْخَیْرُ مِنْهُ مَأمُولٌ وَ الشَّرُّ مِنْهُ مَأْمُونٌ یَسْتَکْثِرُ قَلیلَ الْخَیْرِ مِنْ غَیْرِهِ وَ یَسْتَقِلُّ کَثیرَ الْخَیْرِ مِنْ نَفْسِهِ لا یَسْأَمُ مِنْ طَلَبِ الْحَوائِجِ إِلَیْهِ وَ لا یَمَلُّ مِنْ طَلَبِ الْعِلْمِ طُولَ دَهْرِهِ أَلْفَقْرُ فِى اللّهِ أَحَبُّ إِلَیْهِ مِنَ الْغِنى وَ الذُّلُّ فىِ اللّهِ أَحَبُّ إِلَیْهِ مِنَ الْعِزِّ فى عَدُوِّهِ وَ الْخُمُولُ أَشْهى إِلَیْهِ مِنَ الشُّهْرَةِ ثُمَّ قالَ(ع):أَلْعاشِرَةُ وَ مَا الْعاشِرَةُ؟ قیلَ لَهُ: ما هِىَ؟ الَ(ع): لا یَرى أَحَدًا إِلاّ قالَ: هُوَ خَیْرٌ مِنّى وَ أَتْقى".

عقل شخص مسلمان تمام نیست، مگر این که ده خصلت را دارا باشد: ١ـ از او امید خیر برود. ۲ـ از بدى او در امان باشند. ۳ـ خیر اندک دیگرى را بسیار شمارد. ۴ـ خیر بسیار خود را اندک بداند. ۵ـ هر چه حاجت از او خواهند دلتنگ نشود. ۶ـ در عمر خود از دانش اندوزی ملول نگردد. ۷ـ فقر در راه خدا را از توان گرى خوش تر دارد. ۸ـ خوارى در راه خدا از عزّت با دشمنش محبوب تر باشد. ۹ـ گمنامى را از پرنامى بیشتر بخواهد. ١٠ـ احدى را ننگرد جز این که بگوید او از من بهتر و پرهیزکارتر است.

۲. خوش بینی به خداوند متعال

"أَحْسِنِ الظَّنَّ بِاللّهِ، فَإِنَّ مَنْ حَسُنَ ظَنُّهُ بِاللّهِ کانَ عِنْدَ ظَنِّهِ وَ مَنْ رَضِىَ بِالْقَلیلِ مِنَ الرِّزْقِ قُبِلَ مِنْهُ الْیَسیرُ مِنَ الْعَمَلِ وَ مَنْ رَضِىَ بِالْیَسیرِ، مِنَ الْحَلالِ خَفَّتْ مَؤُونَتُهُ وَ نُعِّمَ أَهْلُهُ وَ بَصَّرَهُ اللّهُ دارَ الدُّنْیا وَ دَواءَها وَ أَخْرَجَهُ مِنْها سالِمًا إِلى  دارِالسَّلامِ."

به خداوند خوش بین باش، زیرا هر که به او خوش بین باشد، خدا با گمانِ او هم راه است، و هر که به رزق و روزى اندک شادمان شود، خداوند به کردار اندک او راضی است، و هر که به اندک روزى حلال خشنود باشد، بارش سبک و خانواده اش در نعمت خواهد بود و خداوند او را به درد دنیا و دوایش بینا سازد و او را از دنیا به سلامت به دارالسّلامِ بهشت رساند.

۳. به پنج کس امید نداشته باش

"خَمْسٌ مَنْ لَمْ تَکُنْ فیهِ فَلا تَرْجُوهُ لِشَىْء مِنَ الدُّنْیا وَ الاْخِرَةِ: مَنْ لَمْ تَعْرِفَ الْوَثاقَةَ فى أُرُو مَتِهِ، وَ الکَرَمَ فى طِباعِهِ، وَ الرَّصانَةَ فى خَلْقِهِ، وَ النُّبْلَ فى نَفْسِهِ، وَ الَْمخافَةَ لِرَبِّهِ."

پنج چیز است که در هر کس نباشد، امیدی از دنیا و آخرت او نیست: ١ـ کسى که در نهادش اعتماد نبینى ۲ـ کسى که در سرشتش کَرم نیابى ۳ـ کسى که در آفرینشش استوارى نجویی ۴ـ کسى که در نفسش نجابت نیابى ۵ـ و کسى که از خداوند ترسناک نباشد.

۴. عمل صالح و حب آل محمّد

"لا تَدْعُوا الْعَمَلَ الصّالِحَ وَ الاِْجْتِهادَ فِى الْعِبادَةِ إِتِّکالاً عَلى حُبِّ آلِ مُحَمَّد (ع) وَ لا تَدْعُوا حُبَّ آلِ مُحَمَّد (ع) لاَِمْرِهِمْ إِتِّکالاً عَلَى الْعِبادَةِ فَإِنَّهُ لا یُقْبَلُ أَحَدُهُما دُونَ الاْخَرِ."

مبادا اعمال نیک را به اتّکاى دوستى آل محمّد (ع) رها سازید، و مبادا دوستى آل محمّد (ع) را به اتّکاى اعمال صالح از دست بدهید، زیرا هیچ کدام از این دو، به تنهایى پذیرفته نیست.

۵.  برترین بندگان خدا

"خِیارِ الْعبادِ أَلَّذینَ إِذا أَحْسَنُوا إِسْتَبْشَرُوا، وَ إِذا أَساؤُوا إِسْتَغْفَرُوا وَ إِذا أُعْطُوا شَکَرُوا، وَ إِذا أُبْتِلُوا صَبَرُوا، وَ إِذا غَضِبُوا عَفَوْ."

بهترین بندگان کسانی هستند که هرگاه نیکى کنند خوشحال شوند و هرگاه بدى نمایند آمرزش خواهند، و هرگاه عطا شوند شکر گزارند و هرگاه بلا بینند صبر کنند، و هرگاه خشم گین شوند درگذرند.

۶. نشانه هاى فهم

إنَّ مِنْ عَلاماتِ الْفِقْهِ: أَلْحِلْمُ وَ الْعِلْمُ، وَ الصَّمْتُ بابٌ مِنْ أَبْوابِ الْحِکْمَةِ إِنَّ الصَّمْتَ یَکْسِبُ الَْمحَبَّةَ، إِنَّهُ دَلیلٌ عَلى کُلِّ خَیْر."

از نشانه هاى فقه علم و بردباری است و خاموشى هم درى از درهاى حکمت می باشد. خاموشى و سکوت دوستى آور و راه نمایی کننده هر کار خیرى است.

۷. نشانه های ایمان، تقوا، یقین

"إِنَّ الاِْیمانَ أَفْضَلُ مِنَ الاٌِسْلامِ بِدَرَجَه، وَ التَّقْوى أَفْضَلُ مِنَ الاِْیمانِ بِدَرَجَة وَ لَمْ یُعطَ بَنُو آدَمَ أَفْضَلَ مِنَ الْیَقینِ."

ایمان یک درجه بالاتر از اسلام است، و تقوا یک درجه بالاتر از ایمان و به فرزند آدم چیزى بالاتر از یقین داده نشده.

۸. صله رحم با کمترین چیز

"صِلْ رَحِمَکَ وَ لَوْ بِشَرْبَة مِنْ ماء، وَ أَفْضَلُ ما تُوصَلُ بِهِ الرَّحِمُ کَفُّ الأَذى عَنْه."

پیوند خویشاوندى را برقرار سازید، گرچه با جرعه آبى باشد و بهترین پیوند خوددارى از آزار خویشاوندان است.

۹. پاداشِ تلاش گر

"إِنَّ الَّذى یَطْلُبُ مِنْ فَضْل یَکُفُّ بِهِ عِیالَهُ أَعْظَمُ أَجْرًا مِنَ الُْمجاهِدِ فى سَبیلِ اللّهِ".

کسى که در پى افزایش رزق و روزى و کفاف خانواده اش باشد، پاداشش از مجاهد در راه خدا بیشتر است.

١٠. رفع اندوه از مؤمن

"مَنْ فَرَّجَ عَنْ مُؤْمِن فَرَّجَ اللّهُ عَنْ قَلْبِهِ یَوْمَ القِیمَةِ."

هر کس اندوه و مشکلى را از مؤمنى برطرف سازد، خداوند در روز قیامت اندوه را از قلبش برطرف کند.

١١. ارکان ایمان

"أَلاْیمانُ أَرْبَعَةُ أَرْکان: أَلتَّوَکُّلُ عَلَى اللّهِ، وَ الرِّضا بِقَضاءِ اللّهِ وَ التَّسْلیمُ لاَِمْرِاللّهِ، وَ التَّفْویضُ إِلَى اللّهِ."

ایمان چهار رکن دارد: ١ـ توکّل بر خدا ۲ـ رضا به قضاى حق ۳ـ تسلیم به امر الهی ۴ـ وا گذاشتن کار به خدا.

١۲. بدترین مردم

"إِنَّ شَرَّ النّاسِ مَنْ مَنَعَ رِفْدَهُ وَ أَکَلَ وَحْدَهُ وَ جَلَدَ عَبْدَهُ."

بدترین مردم کسى است که یارى اش را از دیگران باز دارد و تنها بخورد و زیردستش را بزند.

١۳. رضایت به رزق کم

"مَنْ رَضِىَ عَنِ اللّهِ تَعالى بِالْقَلیلِ مِنَ الرِّزْقِ رَضِىَ اللّهُ مِنْهُ بِالْقَلیلِ مِنَ الْعَمَلِ."

هر کس به رزق و روزى کم از خدا راضى باشد، خداوند از عمل کم او راضى خواهد شد.

١۴. دوست و دشمن هر کس

"صَدیقُ کُلِّ امْرِء عَقْلُهُ وَ عَدُوُّهُ جَهْلُهُ."

دوست هر کس عقل او، و دشمنش جهلش می باشد.



.منابع این نوشتار محفوظ است